طراحی و توسعه پنل مدیریت اختصاصی وب سایت؛ حتی برای سایت وردپرسی

تقریبا همه کسانی که با یک وب سایت، فروشگاه اینترنتی یا سامانه نرم افزاری سروکار داشته اند، با مفهوم پنل مدیریت آشنا هستند. پنل مدیریت همان بخشی است که مدیران و کاربران مجاز از طریق آن اطلاعات را ثبت و ویرایش می کنند، سفارش ها را بررسی می کنند، محتوا و محصولات را مدیریت می کنند و به امکانات مختلف سیستم دسترسی دارند. در واقع، پنل مدیریت رابط اصلی ارتباط کاربران با بخش های عملیاتی یک وب سایت یا نرم افزار است.

مسئله از جایی شروع می شود که امکانات و ساختار این پنل با شیوه کار مجموعه شما هماهنگ نباشد. برای مثال، وقتی از یک سیستم مدیریت محتوای آماده و متن باز مانند وردپرس استفاده می کنید، به طور پیش فرض با یک پیشخوان و ساختار مدیریتی مشخص روبه رو هستید. بسیاری از سایت های وردپرسی از نظر ظاهر و شیوه دسترسی به بخش های مدیریتی، تجربه نسبتا مشابهی دارند؛ هرچند قالب ها، افزونه ها و برخی توسعه ها می توانند این ساختار را مقداری تغییر دهند. اما باز هم آن UI همچنان وجود دارد و ممکن است شما برای مدیریت سفارش ها، پیگیری درخواست مشتریان، ثبت اطلاعات اختصاصی یا انجام فرایندهای داخلی، به امکاناتی ساده تر، سریع تر و چابک تر در پنل مدیریتی سایت نیاز داشته باشید.

لازم است بدانید این موضوع فقط به وردپرس محدود نمی شود. بسیاری از نرم افزارهای متن باز دیگر یا حتی نرم افزارهای اختصاصی نیز یک پنل مدیریتی پیشفرض دارند که ممکن است بخش هایی از آن را نیاز نداشته باشید یا اینکه تمایل داشته باشید برای هر سطح مدیریتی پنلی مجزا و با امکانات همان سطح در اختیار داشته باشید. به هر حال در چنین شرایطی، استفاده از یک پنل عمومی یا محدود ماندن به امکانات پیش فرض سیستم، لزوما بهترین انتخاب نیست و دقیقا اینجاست که طراحی و توسعه پنل مدیریت اختصاصی اهمیت پیدا می کند.

به این نکته فکر کرده اید که چرا شما باید با یک نرم افزار هماهنگ شوید؟ چرا نرم افزار با رویکرد شما هماهنگ نشود؟

هر کسب و کار روش خاص خودش را برای انجام کارها، مدیریت اطلاعات، ارتباط با مشتریان و پیشبرد فرایندهای داخلی دارد. نرم افزار قرار است این فرایندها را ساده تر و کارآمدتر کند، نه اینکه شما را مجبور کند روش کاری خود را صرفا به خاطر آن تغییر دهید. لازم به ذکر است که این به معنای نادیده گرفتن استانداردهای فنی یا طراحی امکانات بدون منطق نیست؛ بلکه هدف این است که نرم افزار با شناخت درست نیازها و فرایندهای مجموعه توسعه پیدا کند. پنل مدیریت اختصاصی دقیقا با همین رویکرد شکل می گیرد: محیطی که به جای تحمیل یک ساختار از پیش تعیین شده، متناسب با شیوه فعالیت و نیازهای واقعی شما طراحی و توسعه داده می شود.

چه زمانی پنل های مدیریتی پیشفرض پاسخگوی نیاز شما نیست؟

پنل های مدیریتی پیش فرض یک نرم افزار لزوما بد یا ناکارآمد نیست. اتفاقا بسیاری از سیستم های آماده برای پوشش نیازهای عمومی طراحی شده اند و در پروژه های زیادی نیز به خوبی کار می کنند. مسئله زمانی ایجاد می شود که نیازهای یک مجموعه از امکانات و ساختار پیش بینی شده در آن نرم افزار فراتر می رود.

مطلب پیشنهادی: طراحی سایت اختصاصی چیست و چه زمانی به آن نیاز داریم؟

ممکن است مدیر یک شرکت بخواهد تمام درخواست های مشتریان را در یک صفحه مشاهده کند، وضعیت هر درخواست را تغییر دهد و سوابق پیگیری آن را ببیند. در عوض یک مدیر با سطح پایینتر فقط عنوان درخواست را ببیند و امکان تغییر وضعیت داشته باشد، یا یک مجموعه تولیدی نیاز داشته باشد اطلاعات سفارش، موجودی انبار، وضعیت تولید و ارسال را به صورت اتوماسیون و توسط کاربران مختلف در یک پنل بسیار ساده مدیریت نماید. در چنین شرایطی، پراکندگی اطلاعات بین بخش های مختلف یا نبود امکانات متناسب با فرایندهای کاری می تواند مدیریت سیستم را دشوار و زمان بر کند.

این دقیقا همان نقطه ای است که باید به جای اضافه کردن راهکارهای موقت و پیچیده، ساختار را تغییر داد. گاهی با سفارشی سازی امکانات موجود و گاهی هم با توسعه یک پنل مدیریتی اختصاصی.

پنل مدیریت متفاوت برای وردپرس؛ فراتر از پیشخوان همیشگی

وردپرس یکی از انعطاف پذیرترین سیستم های مدیریت محتوا است. ساختار توسعه پذیر آن باعث شده بتوان با استفاده از این پلتفرم، از یک وب سایت شرکتی یا فروشگاهی ساده گرفته تا سامانه های پیچیده و حتی اپلیکیشن های مبتنی بر وب را پیاده سازی و توسعه داد. توسعه افزونه اختصاصی، هوک ها و APIهای وردپرس این امکان را فراهم می کنند که بخش های مختلف یک پروژه متناسب با نیازهای آن توسعه پیدا کنند.

معمولا هنگام صحبت از طراحی سایت، بیشتر توجه ها به بخش قابل مشاهده برای کاربران جلب می شود؛ ظاهر صفحات، تجربه کاربری، سرعت بارگذاری، امکانات سایت و نحوه نمایش اطلاعات برای بازدیدکنندگان و کاربران. اما یک بخش مهم دیگر هم وجود دارد که شاید کمتر به آن توجه میشود: محیطی که مدیران مجموعه هر روز با آن کار می کنند.

پیشخوان استاندارد وردپرس امکانات مدیریتی بسیار خوبی دارد و برای بسیاری از وب سایت ها کاملا کافی است. با این حال، چرا باید تصور کنیم که تنها راه مدیریت یک سایت وردپرسی، استفاده از همین پیشخوان با ساختار و رابط کاربری پیش فرض است؟

وردپرس از REST API پشتیبانی می کند و این قابلیت به توسعه دهندگان اجازه می دهد اطلاعات و عملیات مورد نیاز سایت را از طریق endpointهای مشخص در اختیار نرم افزارهای دیگر قرار دهند. حتی می توان endpointهای اختصاصی ایجاد کرد و عملیات مورد نیاز پروژه را به این رابط اضافه کرد. بنابراین امکان توسعه یک پنل مدیریت کاملا متفاوت با استفاده از فناوری هایی مانند React یا Next.js حتی در قالب یک وب اپلیکیشن نیز وجود دارد.

برای مثال، تصور کنید یک فروشگاه اینترنتی وردپرسی دارید که مدیران آن باید روزانه سفارش های زیادی را بررسی کنند، وضعیت سفارش ها را تغییر دهند، اطلاعات مشتریان را ببینند و گزارش های فروش دریافت کنند. می توان به جای استفاده از محیط معمول پیشخوان، یک پنل اختصاصی با طراحی ساده تر و متناسب با همین فرایندها توسعه داد؛ پنلی که فقط امکانات مورد نیاز کاربران را نمایش دهد و مسیر انجام کارها را کوتاه تر کند.

در این روش، قرار نیست وردپرس را کنار بگذاریم یا دوباره تمام منطق سایت را از ابتدا بنویسیم. از زیرساخت و امکانات وردپرس استفاده می کنیم و فقط تجربه مدیریتی مورد نیاز مجموعه را به شکل اختصاصی توسعه می دهیم.

پنل مدیریت جدید برای سامانه های اختصاصی؛ سخت و پیچیده!

در سامانه هایی که از ابتدا به صورت اختصاصی برنامه نویسی شده اند، انتظار می رود پنل مدیریت نیز متناسب با نیاز مدیران و کاربران همان مجموعه طراحی و توسعه داده شده باشد. در واقع، یکی از مزیت های اصلی توسعه نرم افزار اختصاصی این است که می توان تمام بخش های آن، از ساختار اطلاعات و منطق پردازش گرفته تا رابط کاربری و پنل مدیریت را بر اساس فرایندهای واقعی کسب و کار طراحی کرد.

اما همیشه شرایط ایده آل نیست. ممکن است یک سامانه در گذشته توسط یک تیم برنامه نویسی توسعه داده شده باشد و اکنون مدیران مجموعه بخواهند پنل مدیریت آن را تغییر دهند، امکانات جدیدی به آن اضافه کنند یا حتی یک پنل کاملا متفاوت با فناوری دیگری برای آن بسازند. در نگاه اول شاید این کار ساده به نظر برسد؛ اما در عمل می تواند یکی از پیچیده ترین بخش های توسعه مجدد یک نرم افزار باشد. چرا؟ چون نرم افزار قبلی ممکن است API مشخص و مستندی برای ارتباط با بخش های مختلف نداشته باشد، ساختار از ابتدا چندان اصولی توسعه داده نشده باشد، ارتباطات پنل و پایگاه داده و ذخیره سازی یا دریافت داده وابستگی بالایی به یکدیگر داشته باشید یا موارد مشابه. در این حالت، صرفا طراحی یک رابط کاربری جدید کافی نیست و گاها نیاز به بازطراحی کل سیستم وجود دارد.

بنابراین اگر یک سامانه اختصاصی دارید و قصد دارید پنل مدیریت آن را تغییر دهید، بهتر است قبل از هر اقدامی وضعیت فنی نرم افزار بررسی شود. وجود مستندات، دسترسی به کد منبع، ساختار پایگاه داده، APIهای موجود و امکان تغییر در بخش های اصلی نرم افزار، همگی در امکان سنجی پروژه بررسی شوند.

چه امکاناتی می توان در پنل مدیریت اختصاصی پیاده سازی کرد؟

قبل از هر چیز باید یک نکته را روشن کنیم: قرار نیست با طراحی یک پنل مدیریت جدید، هر قابلیت و امکانی را بدون محدودیت به نرم افزار اضافه کنیم. پنل مدیریت اختصاصی در درجه اول راهی برای ساده تر کردن فرایندهای موجود و ارائه یک روش مناسب تر برای انجام کارهاست. اگر هم به قابلیت جدیدی نیاز داشته باشیم، ابتدا باید منطق و فرایند مربوط به آن در نرم افزار توسعه داده شود و بعد امکان مدیریت آن از طریق پنل جدید فراهم شود.

برای مثال، فرض کنید در پیشخوان پیشفرض یک سایت، برای تغییر وضعیت یک سفارش باید وارد صفحه ویرایش سفارش شوید، منتظر بارگذاری صفحه بمانید، وضعیت جدید را از یک فهرست انتخاب کنید و در نهایت تغییرات را ذخیره کنید. در یک پنل اختصاصی می توان همین کار را بسیار ساده تر کرد و  تجربه بهتری به استفاده کننده با کلیک بر روی یک دکمه از لیست سفارش ها داد؛ مثلا کاربر روی دکمه تغییر وضعیت کلیک می کند، درخواست در پس زمینه ارسال می شود و نتیجه بدون بارگذاری مجدد صفحه نمایش داده می شود. این روند تجربه کاربری بهتری ایجاد خواهد کرد.

در این مثال، منطق تغییر وضعیت سفارش همچنان وجود دارد و حذف نشده است؛ فقط مسیر انجام کار و نحوه تعامل کاربر و تجربه کاربری با نرم افزار تغییر کرده است. بنابراین طراحی پنل مدیریتی اختصاصی را با منطق عملیات و ویژگی های یک نرم افزار باهم اشتباه نگیرید، اگر قرار باشد قابلیت جدیدی مانند مثلا تایید چندمرحله ای سفارش، محاسبه خودکار موجودی یا ارسال اطلاعات به یک نرم افزار دیگر پیاده سازی شود و این منطق در هسته نرم افزار وجود نداشته باشد، امکان پیاده سازی آن صرفا با طراحی یک پنل مدیریتی اختصاصی امکان پذیر نخواهد بود و لازم است ابتدا توسعه منطق مربوط به آن انجام شود.

پیشنهاد مطلب: اتصال وب سایت به نرم افزارهای سازمانی

انتخاب فناوری مناسب برای توسعه پنل مدیریت

فناوری مورد استفاده برای توسعه پنل مدیریت، به نیاز و انتظاری بستگی دارد که از آن داریم. گاهی یک پنل ساده تحت وب پاسخگوی تمام نیازهاست؛ در موارد دیگر ممکن است به یک رابط کاربری ثابت با قابلیت نصب و اجرا روی دستگاه کاربر، صف بندی عملیات یا حتی یک اپلیکیشن اختصاصی نیاز داشته باشیم.

بنابراین نمی توان یک فناوری یا معماری مشخص را برای همه پروژه ها پیشنهاد کرد. ابتدا باید نوع استفاده، حجم اطلاعات، تعداد کاربران و امکانات مورد نیاز بررسی شود و سپس متناسب با همان نیازها، فناوری و ساختار مناسب انتخاب شود.

سخن پایانی

در طراحی و توسعه نرم افزار، پنل مدیریت بخشی از معماری و تجربه کاربری محصول است. در سامانه های اختصاصی، پنل مدیریت نیز متناسب با فرایندها و ساختار همان سامانه توسعه داده می شود. ارائه API و مستندات فنی در کنار آن هم باعث می شود توسعه دهندگان در آینده برای ایجاد تغییرات یا جایگزینی رابط کاربری، مسیر مشخصی در اختیار داشته باشند.

در پروژه های وردپرسی نیز لزوما نیازی به استفاده از پیشخوان پیشفرض نیست و می توان با توسعه بخش های مدیریتی یا طراحی یک رابط کاربری جداگانه، تجربه متفاوتی برای مدیران سایت ایجاد کرد. این رویکرد در پروژه های طراحی سایت، از جمله مواردی که با نیازهای خاص کسب و کارها همراه هستند، قابل بررسی و پیاده سازی است.