طراحی و توسعه وب سایت و نرم افزارهای تحت وب
بعضی وبسایتها برای پاسخ دادن به نیازهای امروز ساخته میشوند؛ چند صفحه معرفی، خدمات، درباره ما، تماس با ما و شاید یک بخش اخبار. تا زمانی که کسب و کار همان اندازه و همان شکل را دارد، همهچیز خوب به نظر میرسد.
مشکل از جایی شروع میشود که کسب و کار رشد میکند.
یک واحد جدید به مجموعه اضافه میشود، محصولات بیشتر میشوند، تیم فروش به سیستم جدیدی نیاز پیدا میکند، CRM وارد فرآیندهای سازمان میشود، قرار است سایت به یک سامانه داخلی متصل شود، نسخه انگلیسی یا عربی لازم میشود، کاربران بیشتری وارد سایت میشوند یا مدیریت تصمیم میگیرد بخشی از فرآیندهای فعلی را آنلاین کند.
اینجاست که مشخص میشود یک سایت فقط برای «امروز» طراحی شده یا از ابتدا بهعنوان یک زیرساخت دیجیتال قابل توسعه ساخته شده است.
در گروه نرم افزاری چابک یکی از مهمترین تفاوتها برتی طراحی و توسعه وب سایت، همین نگاه است: قرار نیست سایت در زمان تحویل به پایان برسد؛ قرار است از آن زمان، مسیر توسعه آن شروع شود.
ممکن است یک سایت در زمان راهاندازی کاملاً حرفهای به نظر برسد؛ طراحی زیبا، سرعت مناسب، نسخه موبایل، پنل مدیریت و حتی سئوی خوب داشته باشد. اما اینها بهتنهایی تضمین نمیکنند که سایت برای رشد آینده آماده باشد.
یکی از مشکلاتی که در پروژههای قدیمی بیشتر دیدهایم این است که هر نیاز جدید بهصورت جداگانه روی سایت اضافه شده است. یک افزونه برای یک قابلیت، یک کدنویسی برای قابلیت دیگر، یک اتصال مستقیم به یک سرویس و بعد یک راهحل موقت دیگر برای مسئلهای که چند ماه بعد ایجاد شده است.
در ابتدا همهچیز جواب میدهد؛ اما بعد از مدتی، تغییر دادن یک بخش روی بخشهای دیگر اثر میگذارد، توسعه قابلیتهای جدید سختتر میشود و تیم فنی به جای توسعه محصول، بخش قابل توجهی از زمان خود را صرف کنار آمدن با محدودیتهای معماری قبلی میکند.
سایت توسعهپذیر دقیقاً برای جلوگیری از همین اتفاق طراحی میشود.
توسعهپذیری فقط به این معنا نیست که «بعداً میتوانیم یک صفحه جدید به سایت اضافه کنیم». تقریباً هر سایتی چنین قابلیتی دارد.
وقتی از طراحی سایت توسعهپذیر صحبت میکنیم، منظور این است که ساختار فنی و اطلاعاتی سایت به شکلی طراحی شود که اضافه شدن قابلیتهای جدید، نیازمند بازنویسی بخشهای اصلی سیستم نباشد.
برای مثال ممکن است امروز فقط یک سایت معرفی خدمات داشته باشید، اما در نقشه رشد کسب و کار شما این موارد وجود داشته باشد:
اگر احتمال میدهید چنین نیازهایی در آینده ایجاد شوند، معماری سایت باید از ابتدا این مسیر را در نظر بگیرد؛ حتی اگر قرار نیست همه این امکانات در نسخه اول ساخته شوند.
آیندهنگری به این معنا نیست که امروز تمام امکانات احتمالی پنج سال آینده را هم پیاده کنیم. این کار نه اقتصادی است و نه منطقی.
آیندهنگری یعنی هنگام طراحی نسخه امروز، تصمیمهایی نگیریم که فردای کسب و کار را به بن بست برسانند.
برای مثال اگر احتمال دارد سایت در آینده چندزبانه شود، ساختار محتوا باید از ابتدا قابلیت توسعه به زبانهای دیگر را داشته باشد. اگر قرار است اطلاعات محصولات از یک سیستم دیگر دریافت شود، معماری ارتباط با دادهها باید قابل توسعه باشد. اگر احتمال ایجاد پنل مشتریان وجود دارد، ساختار کاربران و دسترسیها نباید به شکلی طراحی شود که بعداً مجبور شویم کل سیستم را تغییر دهیم.
به بیان سادهتر، آینده نگری یعنی امروز را طوری طراحی کنیم که فردا مجبور به خراب کردن آن نباشیم.
وقتی عبارت طراحی سایت حرفهای را جستجو میکنیم، معمولاً نتایج زیادی درباره طراحی زیبا، رابط کاربری، ریسپانسیو بودن، سرعت و سئو میبینیم. همه این موارد مهم هستند؛ اما برای یک کسب و کار بزرگ، حرفهای بودن سایت لایههای دیگری هم دارد.
یک سایت حرفهای باید بتواند در کنار طراحی مناسب، بخشی از فرآیندهای واقعی کسب و کار را هم پشتیبانی کند.
سایت باید بتواند با سرویسهای دیگر ارتباط برقرار کند، داده دریافت و ارسال کند، نقشهای مختلف کاربران را مدیریت کند، قابلیتهای جدید را بپذیرد، امنیت مناسبی داشته باشد و در صورت افزایش حجم کاربران و اطلاعات، امکان توسعه زیرساخت برای آن وجود داشته باشد.
به همین دلیل است که در پروژههای بزرگ، طراحی UI فقط یکی از بخشهای پروژه است. پشت همان صفحهای که کاربر میبیند، باید معماری اطلاعات، دیتابیس، API، منطق کسب و کار، سطح دسترسی، امنیت و زیرساخت درست طراحی شده باشد.
این مطلب به شما پیشنهاد می شود!
چگونه طراحی یک سایت حرفه ای به کسب و کار شما کمک میکند؟
متاسفانه توضیحی برای این نوشته وجود ندارد. لطفا برای مشاهده مطلب روی لینک آن کلیک کنید و نوشته را به صورت کامل بخوانید
یک تصور اشتباه این است که اگر کسب و کاری بزرگ باشد، حتماً باید همه چیز از صفر کدنویسی شود.
در واقع سؤال درست این نیست که «وردپرس یا کدنویسی اختصاصی؟»؛ سؤال درست این است که چه معماری و چه تکنولوژیای برای مسئله واقعی این کسب و کار مناسب است؟
ممکن است برای یک مجموعه، وردپرس با توسعه اختصاصی انتخاب کاملاً مناسبی باشد. برای پروژهای دیگر، یک Backend اختصاصی با Laravel یا Node.js و یک Frontend مستقل منطقیتر باشد. در پروژهای هم ممکن است ترکیبی از چند سیستم بهترین راهکار باشد.
طراحی سایت اختصاصی زمانی ارزش واقعی پیدا میکند که معماری آن بر اساس نیاز واقعی کسب و کار شکل گرفته باشد، نه صرفاً برای اینکه بتوانیم عبارت «اختصاصی» را روی پروژه بگذاریم.
یکی از تفاوتهای مهم سایتهای حرفهای و مقیاسپذیر با وبسایتهای معمولی، توانایی ارتباط با سایر سیستمهاست.
در یک کسب و کار کوچک ممکن است اطلاعات مشتری فقط داخل پنل سایت باشد. اما با رشد مجموعه، همین اطلاعات ممکن است همزمان در CRM، سیستم فروش، حسابداری، باشگاه مشتریان یا نرمافزارهای داخلی مورد استفاده قرار بگیرد.
در چنین شرایطی سایت دیگر یک سیستم مستقل نیست؛ بخشی از اکوسیستم نرم افزاری کسب و کار است.
اینجاست که API و معماری مناسب اهمیت پیدا میکند. اطلاعات باید بتوانند به شکل استاندارد بین سیستمها جابهجا شوند، بدون اینکه برای هر اتصال جدید مجبور باشیم ساختار اصلی سایت را دستکاری کنیم.
این موضوع در طراحی سایت سازمانی اهمیت بسیار بیشتری پیدا میکند؛ چون معمولاً تعداد سامانهها، کاربران، فرآیندها و منابع اطلاعاتی بیشتر است و سایت باید بتواند در این اکوسیستم جایگاه مشخصی داشته باشد.
ممکن است سایتی امروز روزانه چند صد کاربر داشته باشد و هیچ مشکلی هم ایجاد نشود. اما اگر کسب و کار رشد کند، کمپین تبلیغاتی اجرا شود، فروش آنلاین افزایش پیدا کند یا یک سرویس جدید به سایت اضافه شود، فشار روی سرور و نرم افزار نیز افزایش پیدا می کند.
طراحی سایت مقیاسپذیر یعنی از ابتدا فقط به وضعیت فعلی فکر نکنیم.
ساختار دیتابیس، نحوه پردازش اطلاعات، کش، مدیریت فایلها، APIها، ارتباط با سرویسهای خارجی، زیرساخت سرور و حتی نحوه توسعه Frontend و Backend باید به شکلی انتخاب شوند که افزایش بار، الزاماً به معنی بازطراحی کامل سیستم نباشد.
البته مقیاسپذیری فقط مسئله تعداد بازدیدکننده نیست. ممکن است تعداد محصولات، سفارشها، کاربران، شعب، نمایندگان، زبانها، فرمها یا دادههای سازمان افزایش پیدا کند. یک معماری خوب باید برای رشد این اجزا نیز آماده باشد.
یکی از چیزهایی که در پروژههای واقعی یاد گرفتهایم این است که نیاز اولیه کارفرما معمولاً آخرین نیاز او نیست.
این موضوع کاملاً طبیعی است.
وقتی یک مجموعه سایت جدید خود را راهاندازی میکند، تازه با رفتار کاربران، فرآیندهای داخلی و فرصتهای جدید مواجه میشود. چند ماه بعد ممکن است ایده یک پنل مشتری مطرح شود. بعد اتصال به CRM. سپس یک فرم اختصاصی، یک فرآیند خودکار، یک داشبورد یا یک سرویس جدید.
بنابراین نمیتوان انتظار داشت سند نیازمندی روز اول، تمام نیازهای چند سال آینده را پیش بینی کند.
کاری که میتوان انجام داد، طراحی یک هسته قابل توسعه است؛ هستهای که بتواند نیازهای جدید را بدون ایجاد آشفتگی در کل سیستم جذب کند.
در پروژههایی که قرار است در مقیاس بزرگتر ادامه پیدا کنند، فقط امکاناتی که در نسخه اول سایت موردنیاز هستند اهمیت ندارند. ساختار سایت باید به شکلی طراحی شود که بعد از تحویل نیز بتوان آن را توسعه داد و نیازهای جدید را به آن اضافه کرد.
در این نوع پروژهها، فقط صفحات نهایی موضوع طراحی نیستند. ساختار محتوا، معماری اطلاعات، مدل داده، نقش کاربران، ارتباط سرویسها، APIها، امنیت، مسیر توسعه و حتی نیازهای احتمالی آینده باید در تصمیمهای اولیه دیده شوند.
ممکن است یک قابلیت امروز در Scope پروژه نباشد؛ اما باید از ابتدا در نظر گرفت که اگر فردا به آن نیاز شد، اضافه کردنش چقدر دشوار خواهد بود و چه تأثیری روی بخشهای موجود سایت خواهد گذاشت.
در تجربه ما، بارها پیش آمده که چند ماه بعد از راهاندازی یک سایت، نیاز جدیدی مطرح شده که در زمان شروع پروژه اصلاً وجود نداشته است. گاهی یک اتصال به سرویس جدید، گاهی یک پنل اختصاصی و گاهی تغییری در فرآیندهای داخلی مجموعه. در چنین شرایطی، تفاوت معماری درست و معماری محدودکننده کاملاً خودش را نشان میدهد.
«ما نمیتوانیم نیازهای چند سال آینده را از امروز حدس بزنیم؛ اما میتوانیم ساختار سایت را طوری طراحی کنیم که وقتی آن نیازها به وجود آمدند، اضافه کردنشان به یک پروژه فرسایشی تبدیل نشود.»
بنابراین تفاوت مهمی وجود دارد بین اینکه یک سایت امکان توسعه داشته باشد و اینکه از ابتدا برای توسعه طراحی شده باشد.
این مطلب به شما پیشنهاد می شود!
اشتباهات رایجی در طراحی سایت وجود دارند که با انجام آنها، کاربران را از وب سایت خود فراری میدهید. در این مقاله ۳ اشتباه رایج در طراحی سایت بررسی شده و با در نظر گرفتن آنها میتوانید موجب ارتقای سایت خود شوید.
اگر کسب و کار شما قرار است شعب بیشتری داشته باشد، محصولات و خدمات بیشتری ارائه کند، وارد بازارهای جدید شود، چندزبانه شود، سیستمهای نرمافزاری بیشتری به آن متصل شوند یا کاربران بیشتری از خدمات آنلاین استفاده کنند، سایت را نباید فقط با نیاز امروز تعریف کرد.
در چنین پروژهای، انتخاب بین طراحی سایت شرکتی، فروشگاهی یا اختصاصی تنها اولین تصمیم است. سؤال مهمتر این است که این سایت قرار است چه نقشی در معماری دیجیتال کسب و کار شما داشته باشد؟
پاسخ این سؤالهاست که معماری مناسب را مشخص میکند.
یک سایت خوب باید امروز سریع، امن، زیبا و کاربردی باشد؛ اما برای پروژههای بزرگ، این کافی نیست.
باید بتواند با رشد کسب و کار رشد کند. با اضافه شدن سرویسهای جدید، ارتباط برقرار کند. با افزایش داده و کاربر، قابل توسعه باقی بماند. با تغییر فرآیندهای کسب و کار، انعطاف داشته باشد و برای نیازهایی که هنوز حتی بهوجود نیامدهاند، فضای توسعه ایجاد کند.
ما در طراحی سایت حرفهای، توسعهپذیر و اختصاصی دقیقاً به همین بخش ماجرا توجه میکنیم؛ نه فقط اینکه سایت امروز چه شکلی باشد، بلکه اینکه شش ماه، دو سال یا چند سال بعد چه چیزی قرار است به آن اضافه شود.
چون برای یک کسب و کار در حال رشد، سایت نباید تبدیل به محدودیت شود.
سایت باید یکی از ابزارهای رشد آن باشد.
